Lenterevolutie in Vlaams radiolandschap?

REC-coördinator Sven De Coninck staat stil bij de recente ontwikkelingen in ons radiolandschap.

Het Vlaams radiolandschap is in volle beroering.  Recent werden op één week tijd namelijk niet één, maar twee nieuwe belangenverenigingen opgericht. Dat komt niet enkel doordat de Staten-Generaal van de Media onlangs samenkwam. Korte tijd geleden werd Exqi Fm overgenomen door Radio Maria. Ook het idee van De Vijver om aan Humo een radiopoot toe te voegen heeft op korte termijn heel wat deining doen ontstaan in radioland. Eerst werd de Vlaamse Radiovereniging opgericht. Deze vereniging groepeert voornamelijk de grote netwerkradio’s en enkele regionale ketenzenders in Vlaanderen. Concreet zal de vereniging dus voornamelijk ijveren voor de belangen van radiobedrijven die gebruik maken van lokale radiofrequenties om een regionale of zelfs landelijke dekking te realiseren. Omwille van hun graad van professionalisering en bereik kunnen deze bedrijven echter nog moeilijk aanzien worden als ‘ouderwetse’ lokale radio.

Daarnaast startten enkele van de niet-commerciële lokale radiozenders met de koepel van niet-commerciële radiozenders. Het gaat hier op dit moment om enkele van de meest eigenzinnige overlevers uit het Vlaamse lokale radiolandschap, met name Radio Scorpio, Radio Centraal en Radio Katanga. Deze radiozenders vullen een maatschappelijke functie in die je vroeger nog kon terugvinden onder iedere Vlaamse kerktoren, maar die omwille van sociale en financiële redenen steeds minder en minder kansen krijgt. Lokale radio als platform voor zelfexpressie van de gemeenschap, het dorp, de wijk, … zit al geruime tijd in de hoek waar de klappen vallen. Nu wil deze koepel naar Europees voorbeeld ijveren voor een officiële erkenning van het statuut van niet-commerciële lokale radiozenders.

Beide verenigingen delen de frustratie dat radio op zichzelf weinig aandacht krijgt in de media, in de publieke opinie, onder communicatiewetenschappers, … ondanks het feit dat de Vlaming dagelijks erg veel radio luistert. Hun initiatief kan bijdragen tot het onder de aandacht brengen van het rijke Vlaamse radiolandschap en verdient dan ook onze steun. Een aantal van de zaken waar zij voor ijveren bleken reeds uit het ‘Less is more’ onderzoek dat het REC Radiocentrum van 2007 tem 2009 coördineerde.

In dit onderzoek werd aangetoond dat in het proces van het ontstaan van een volwaardige nationale radiomarkt er steeds minder en minder plaats is voor lokale initiatieven. Sommigen lossen dit op door zich te verenigen als een netwerk. Andere waardevolle lokale initiatieven werden verplicht om er mee op te houden. Het resultaat is alvast dat in een radiolandschap waar enkele jaren geleden een kleine 300 lokale frequenties werden uitgedeeld, ondertussen nog minder dan 100 radiomerken actief zijn en dat er iedere maand enkele verdwijnen. Het REC pleit er dan ook voor om een volwaardig beleid voor de hele radiosector te ontwikkelen. Het initiatief van relevante segmenten van de markt om zich te verenigen en actief hun gezamenlijke grieven op de agenda te zetten valt dan ook enkel aan te moedigen.

DRIE FAMILIES

Alleen is het belangrijk dat de markt en het beleid voldoende overzicht krijgen op het veld en op een evenwichtige manier rekening kunnen houden met de evoluties in het hele Vlaamse radiolandschap. Daarom stellen wij voor om de gereguleerde sector vanuit drie families te bekijken :

1. De nationale familie: naast de VRT – netten ontstond met de komst van Q-music, Joe FM  en Nostalgie een familie van nationale radionetten die met krachtige middelen een groot deel van de Vlaamse luisteraars weet te bekoren.

2. De familie van netwerkradio’s: Hieronder vind je voornamelijk een aantal grote netwerkinitiatieven zoals Club FM, Hit FM, Topradio, … die vaak met lokale technische en financiële middelen een nationaal publiek pogen aan te spreken. Deze belangen zal de Vlaamse Radiovereniging gaan verdedigen.

3. De lokale familie : Een inhoudelijk heel diverse groep van lokaal en vrijwillig georganiseerde radio-initiatieven, die onder zware druk staat van de professionalisering in het radioveld. Hier is doorgaans meer ruimte voor een creatief experiment of zelfexpressie van de makers. Een klein deel daarvan heeft zich nu verenigd in de koepel van niet-commerciële radioverenigingen.

Wij willen er dan ook voor pleiten dat er door de media, het beleid en de luisteraars voldoende aandacht wordt besteed aan ‘de golf van zelfregulering’ die door de radiosector spoelt. Sta eens stil bij de radiozenders waar je dagelijks naar luistert. Aan de radiofamilies willen wij vragen om de huidige nieuwe initiatieven niet verder te zetten in een sfeer van angst voor de toekomst, maar de kansen voor de luisteraar te omarmen. De Vlaming luistert erg veel radio en hij doet dat omdat hij naar een divers en kwalitatief aanbod aan stijlen, geluiden, … kan luisteren.  Een vlotte talentdoorstroming en kennisdeling tussen de families kan er voor zorgen dat de Vlaamse luisteraar nog beter op zijn wenken wordt bediend. Een luisteraar waar nog beter wordt op ingespeeld, zal vermoedelijk nog meer radio luisteren.