REC-reporter Evelyn Demey sprak met Follet nav 'Rozen of Distels voor Sandra'. In dat boek (volledige titel: 'Rozen of distels voor Sandra. Onverbloemde waarheden over het Vlaamse lied') heeft hij het over het Vlaamse radiolandschap, en de plaats van het populaire Vlaamse lied daarin. Volgens Follet is er een ondervertegenwoordiging van dit genre op de Vlaamse radiostations. Als het genre al aan bod komt, zijn het steeds dezelfde artiesten en dezelfde nummers die te horen zijn. Als gevolg worden bepaalde doelgroepen (in dit geval de oudere luisteraars) niet bediend. Een alternatief is volgens Follet de oprichting van een gespecialiseerde zender naar het voorbeeld van het Nederlandse Radio 5 Nostalgia. Een gesprek.
(REC) Op uw website noemt u zichzelf een muzikale omnivoor. Waarom neemt u het dan precies op voor het populaire Vlaamse lied? Over andere nichegenres kan wellicht evengoed gezegd worden dat ze vrijwel nergens aan bod komen. Is het probleem niet veel groter dan enkel dat ene genre?
Michel Follet: Het boek gaat in feite niet over het Vlaamse lied. Het gaat 60% over radio en media, en 40% over onbediende doelpublieken. Ik heb gewoon een stem gegeven aan het meest kwetsbare publiek en dat is de volksmens. Men neemt die niet ernstig in radioland. Ik breek een lans voor het Vlaamse lied omdat dit een redelijk kwetsbaar genre is, en omdat de volksmens amper nog van die volkse meezingers krijgt. Maar eigenlijk pleit ik voor veel meer.
Ik kom op voor die volksmens en ook voor de oudere luisteraar omdat die op de radio niet aan zijn trekken komt en omdat die zelden een stem krijgt. Die zal wel eens reageren in de populaire media zoals de briefrubriek van Dag Allemaal of Het Laatste Nieuws maar daar lacht men gewoon mee. Die brief heeft bij mij net tien keer meer waarde dan een brief in Knack, of de lezersrubriek in De Standaard. Volkse mensen gaan niet zo gauw in hun pen kruipen. Die zijn meestal niet zo onderlegd met taal en zullen niet zo makkelijk het initiatief nemen om te reageren op iets, dus voor mij zijn zulke reacties veel belangrijker.
Bovendien zijn radiomakers vaak geschoolde mensen die een zekere opleiding hebben genoten en die vergeten dat iemand zonder opleiding andere dingen wil horen dan zij vermoeden. Een geschoolde persoon heeft keuze uit tientallen zenders maar de volksmens die moet echt actief op zoek gaan om zijn muziekgenre nog te horen. Op de radio moet meer diversiteit komen, zodanig dat ieder publiek wordt bediend, en momenteel falen ze hierin over de hele lijn.
(REC) U zegt dat het Vlaamse lied een kwetsbaar genre is. Maar voorbeelden zoals het Schlagerfestival in de Ethias Arena, waar heel veel volk op afkomt, bewijzen toch net het tegendeel?
Michel Follet: De schlager is een subgenre geworden. Ik durf het bijna te vergelijken met het Vlaams Belang. Er is een soort cordon sanitaire rond ontstaan. Er is namelijk een heel groot publiek voor, maar dat zwijgt men dood. Dit genre wordt gewoonweg niet gedraaid op radio. Ik ben zelf poolshoogte gaan nemen om te weten wie er naar dat schlagerfestival gaat. Wel, je ziet daar inderdaad honderden fans maar geen enkele radio. Dat publiek heeft ook recht op zijn radio maar er is niemand die die mensen aandacht wil geven. Zij zitten al in een soort marginaliteit en door hen totaal geen aandacht te geven worden ze nog meer gemarginaliseerd. Ik vind dat heel beledigend voor die mensen. Ik beweer niet dat je alle programma’s moet overwoekeren met wat men noemt ‘schlagers’. Maar je moet dat publiek af en toe eens aandacht geven en hen het gevoel geven dat ze er ook nog bij horen.
(REC) Maar waarom ineens een volledig radiostation hieraan wijden? Is het niet veiliger een soort radio-equivalent van Tien Om Te Zien in te voeren en te zien hoe goed dit scoort?
Michel Follet: Neen want in Nederland hebben ze bewezen met Radio 5 dat dat effect haalbaar is. Er zijn zoveel onbediende mensen, er is echt een publiek voor. Bovendien is er zoveel muziek waarmee je die zender kan vullen. Er zijn zoveel artiesten die in de kou staan. En er kunnen ook gewoon thema’s aan bod komen die de 50-plusser meer interesseren. Het gaat niet uitsluitend over de muziek.
(REC) Dan denk ik: er bestaan al formats die uitsluitend Vlaamse muziek brengen. Anne, Jouw radio! en schlagerhits.be bijvoorbeeld. Iedereen kan aan zijn trekken komen via het internet. De ‘oplossing’ bestaat dus eigenlijk al, of niet?
Michel Follet: Neen, niet iedereen heeft toegang tot dat internet. Er zijn nog heel wat mensen van een lagere sociale klasse die niet online kunnen. Hetzelfde geldt ook voor bejaarden. En dat zijn vaak de mensen die nood hebben aan zo’n zender. Bovendien zijn dit nog steeds internetzenders en geen gewone radiozenders. Er is nog steeds die gêne tegenover alles wat volks is op de radio. Dat wordt beschouwd als te populair, te gemakkelijk en schadelijk voor het imago.
Neem nu Susan Boyle. Haar plaat is de best verkochte plaat in Engeland. Maar heeft iemand Susan Boyle ooit al gehoord buiten op Radio 2? Ze wordt amper op de andere netten gedraaid. Zij blijft een fenomeen en niets meer. Deze mensen worden af en toe gevraagd in een talkshow of gecontacteerd om hen uit te dagen en zo te scoren, maar zij worden haast nooit gedraaid. Hetzelfde geldt voor de schlager. Ze hebben dat woord plots ingevoerd bij ons en daar hangt nu dat randje aan, die connotatie van slecht en te mijden. Dat is geen keurlabel maar een afkeurlabel. Ik vind dus dat het van lef getuigt als je zegt dat je van Vlaamse platen houdt. Want anno 2010 is dat not done. Dan steek ik daar graag mijn nek voor uit want ik vind dat af en toe ook wel heel verdienstelijk. Ik vind een goeie Vlaamse meezinger even grote kunst als het maken van een goeie popsong.
(REC) Hoe kan men mensen die zich sowieso al niet voelen aangetrokken tot het Vlaamse lied of andere verguisde genres dan naar deze zender lokken? Is het niet beter om een andere strategie te volgen en deze minder bekende genres een plaats te geven in de playlists of programmaschema's van 'gewone' zenders? Op die manier vergroot toch de kans dat mensen die niet zo van die muziek houden er toch mee in contact komen, en ze gaandeweg leren waarderen?
Michel Follet: Nee, want dat is hun zender niet. Zij hebben hun aanbod van zenders al. Stubru, MNM, Q-music,... Het is niet de bedoeling om een nieuw publiek te lokken. Het is de bedoeling om een bestaand maar onbediend publiek eindelijk een zender te geven. Neem nu Klara, zij hebben natuurlijk de uitstraling van een culturele zender. Maar zij hoopten ooit boven de 5% uit te komen. Dus daarom organiseren ze acties, zoals de Klara top 75 en Klara4Kids, om zo meer instapklaar te worden en meer luisteraars te lokken. Maar ze komen niet aan die 5% die ze beoogd hebben. Als ze 3% hebben, dan zal dat veel zijn. En ik ben ervan overtuigd dat de zender die ik aankaart zeer snel aan 10% komt.
Kijk, mensen als Laura Lynn hebben het aureool van een schlageridool, dus mensen die er sowieso al niet naar luisteren zullen niet tevreden zijn als dit genre plots op hun zender wordt gedraaid. Op Donna werd in een zekere fase elke plaat gescreend, want een luisteraar houdt het 3 platen uit. Als er dan geen plaat komt die hij mooi vindt, dan haakt die af. Bij Q-music pakken ze dat dan weer slim aan. Het Foute Uur is zo succesvol. Dat is een gouden zet. Zij maken 1 uur met muziek die totaal niet binnen hun net past. Zij geven daar het etiket ‘fout’ aan maar iedereen vindt het ongelooflijk plezante fuifmuziek.
(REC) Maar dan is het toch dat ene programma en niet die volledige zender...
Michel Follet: Neen, want in Het Foute Uur draaien ze standards. Dat zijn highlights. Laura Lynn heeft daar 1 nummer dat symbool staat voor Laura Lynn. Maar op een zender die echt een ander publiek beoogt, moet je Laura Lynn ook echt ondersteunen. Daar moet je volledig je schouders zetten onder een aantal artiesten.
(REC) Loopt men dan op termijn niet het risico om nummers te draaien die bij wijze van spreken zo obscuur zijn dat ze bijna collector’s items zijn?
Michel Follet: Neen, want er zijn duizenden goede, oudere platen die men op de zolder laat liggen en die vele mensen niet kennen. Durf achterom kijken. Achterom kijken is echt geen schande. Koester toch wat meer de dingen die goed zijn. Direct worden wat oudere nummers beschouwd als ouderwets of conservatief, maar daar heeft het niets mee te maken. Radio 5 wordt geen planeet van illustere nummers of illustere artiesten. Ga niet flippen op 'wat nieuw is, is goed'. Of 'wat nu gemaakt wordt, heeft kwaliteit'. Wij hebben in de jaren ‘60 een Belgische popgroep gehad, The Pebbles. Die hebben geniale popalbums gemaakt. Maar The Pebbles zijn vergeten. Zij worden gewoon niet meer gehoord buiten ‘Seven horses in the sky’. Het zijn ook steeds dezelfde nummers die worden gedraaid.
(REC) Maar deze bloedarmoede zie je toch doorheen nog genres? Van Metallica bijvoorbeeld zou je kunnen zeggen dat het zo goed als altijd ‘Nothing else matters’ is dat gedraaid wordt.
Michel Follet: En dat is zeer jammer. In wezen zou iedere zender die een bepaald genre een warm hart toedraagt iets meer moeten proberen om uit te vissen wat het publiek van die artiest wil horen. Men is bezig met het afstompen van het publiek. En dat gebeurde vroeger niet. Toen stelde ook iedereen zijn eigen programma samen. De vrijheid van de radiomaker was veel groter dan nu. Nu wordt alles door computers of door een centrale muziekcommissie geregeld, met een verpaupering van het muzikale aanbod tot gevolg.
(REC) Er wordt wel eens gezegd dat alle stations meer en meer naar het midden opschuiven en een meer ‘gematigd’ en minder divers muziekprofiel aangemeten krijgen. De playlists spelen op veilig om de luisteraar niet af te schrikken.
Michel Follet: Te weinig diversiteit, daar heb ik niets op tegen als dat met 1 of 2 netten het geval is, maar als ze allemaal dezelfde muziek beginnen draaien, dan krijg je deze grijsheid waar we nu voor een stuk mee zitten. En iedere zender legt wel nog ergens accenten maar onvoldoende. Dat is het geval met MNM en Stubru, die overlappen mekaar te vaak. Niet alleen qua muziek, je hoort ook te veel dezelfde aanspreektoon.
Er zijn gewoon te veel muziekgenres die worden uitgesloten. Vroeger heerste er een gigantische diversiteit op de radio. En je had toen hooguit drie of vier nationaal erkende radionetten. Nu heb je er twee keer zoveel. En de diversiteit is zoek. De mainstream popmuziek regeert op dit moment zowat alle netten want het is een zeer gemakkelijk genre, het is instapklaar. En daarom spreekt het ook alle lagen van de bevolking aan. Ik kan mij herinneren dat wij als kind snakten naar een popprogramma op de radio. Wij moesten echt zoeken naar popmuziek. En dat was er dan op woensdagmiddag bij Omroep Oost-Vlaanderen. Gust De Coster had een programma, Vrijaf. En voor de rest mocht je naar popmuziek op zoek gaan. Je kreeg dat echt maar met mondjesmaat. Nu is het omgekeerde gebeurd. Nu kunnen mensen die niet van popmuziek houden echt gaan zoeken naar hun programma. En dat klopt niet.
Vroeger hadden ze nochtans cijfers die er niet om logen. Die bewezen dat een publiek die waaier aan muziekgenres op prijs stelde. Waarom hebben ze dat dan gedaan? Vlaanderen is gewoon in de val gelokt door marketeers die beweerden dat alles dicht bij mekaar programmeren een goede financiële zet zou zijn.
Dus ik kom gewoon op voor veel meer diversiteit. Wat in Nederland ondertussen gebeurd is. Daar heb je netten die mooi naast elkaar elk hun eigen leven aan het leiden zijn bij de openbare omroep. Je hebt een openbare omroep met 6 (binnenkort 7) netten waarbij ieder publiek aan zijn trekken komt. En daar heb je zo’n zender die zich helemaal richt op dat publiek.
(REC) Kan u bij wijze van afsluiter dan even schetsen hoe het ideale model er volgens u uitziet?
Michel Follet: Radio 1, Radio 2 en Klara laten zoals ze nu zijn. Stubru en MNM samenvoegen. En een nieuwe zender creëren, Radio 5. Zeer melodieus met een paar ghetto’s voor populairdere genres. Maar smaakvol, zachter van profiel, oudere presentatoren, rustiger, niet te veel jingles. Heel breed geprogrammeerd. Creëer een net bij en je zal heel veel mensen gelukkig maken en daar gaat het tenslotte om.
(REC) Bedankt voor het gesprek!
Evelyn Demey/REC Radiocentrum
Tweet